Савет міністраў пастановай №457 ад 9 верасня пашырыў межы СЭЗ «Мінск». Дакумент апублікаваны 11 верасня і ўступае ў сілу пасля афіцыйнага апублікавання. Да зоны далучылі чатыры ўчасткі плошчай 28,2976 га, 3,112 га, 3,4401 га і 1,9057 га.
У выніку тэрыторыя СЭЗ павялічылася прыкладна на 1,4% і цяпер складае амаль 2688 га. Да пашырэння яе плошча ацэньвалася прыкладна ў 2651 га. У зоне налічвалася больш за сто рэзідэнтаў.
Навошта прадпрыемствам наогул патрэбная СЭЗ
Галоўная каштоўнасць такой тэрыторыі не ў шыльдзе «свабодная эканамічная зона», а ў спецыяльным падатковым і мытным рэжыме. Рэзідэнты СЭЗ пры выкананні ўстаноўленых умоў могуць вызваляцца ад падатку на прыбытак, атрыманую ад рэалізацыі тавараў, работ і паслуг уласнай вытворчасці на экспарт або іншым рэзідэнтам СЭЗ.
Ёсць таксама льготы па падатку на нерухомасць і зямельным падатку. Для новых рэзідэнтаў прадугледжана, у прыватнасці, вызваленне ад падатку на нерухомасць у першыя тры гады, а ад зямельнага падатку пры праектаванні і будаўніцтве — на тэрмін да пяці гадоў. Прымяненне гэтых льгот звязана з цэлым наборам умоў.
Асобны блок прэферэнцый звязаны з мытным рэжымам. На пэўных тэрыторыях можа дзейнічаць працэдура свабоднай мытнай зоны, якая дазваляе пры выкананні ўстаноўленых правілаў выкарыстоўваць замежныя тавары, сыравіну і абсталяванне з вызваленнем ад асобных мытных плацяжоў.
Эканамічны сэнс СЭЗ даволі зразумелы: дзяржава адмаўляецца ад часткі патэнцыйных падатковых паступленняў сёння, разлічваючы атрымаць узамен інвестыцыі, вытворчасць, экспарт і працоўныя месцы заўтра. І вось тут пачынаюцца пытанні.
Трапіць на тэрыторыю недастаткова
Сам факт знаходжання прадпрыемства ў межах СЭЗ не ператварае яго аўтаматычна ў атрымальніка льгот. Для гэтага неабходна атрымаць статус рэзідэнта і рэалізоўваць адпаведны інвестыцыйны праект.
Базавае патрабаванне да праекта — заяўлены аб’ём інвестыцый не менш за 1 млн еўра. Магчымы і ніжэйшы парог — ад 500 тыс. еўра, аднак такія інвестыцыі павінны быць ажыццёўлены на працягу трох гадоў. Праекты павінны быць звязаныя перш за ўсё са стварэннем або развіццём экспартна арыентаванай ці імпартазамяшчальнай вытворчасці.
Таму формула «прадпрыемства апынулася ў СЭЗ — прадпрыемства перастала плаціць падаткі» занадта спрошчаная.
Больш за тое, з 2026 года асобныя ўмовы прадастаўлення льгот сталі больш жорсткімі. Напрыклад, з’явіліся дадатковыя абмежаванні пры прымяненні льгот па зямельным падатку і падатку на нерухомасць у выпадку перадачы маёмасці ў арэнду іншым рэзідэнтам.
А што з «Атлантам»?
Самы вялікі з чатырох новых участкаў займае больш за 28 га і знаходзіцца ў раёне праспекта Пераможцаў. Менавіта тут размешчаны Мінскі завод халадзільнікаў ЗАТ «АТЛАНТ». Афіцыйны адрас прадпрыемства — праспект Пераможцаў, 61. Кампанія вырабляе халадзільнікі, маразільнікі і іншую бытавую тэхніку.
І гэта робіць пашырэнне СЭЗ значна цікавейшым за простую арыфметыку зямельных участкаў. Калі гаворка ідзе пра тэрыторыю ўжо існуючай буйной вытворчасці, узнікае лагічнае пытанне: пад які менавіта інвестыцыйны праект межы СЭЗ пашырылі ў гэтым месцы і хто стане атрымальнікам спецыяльнага рэжыму?
Сама пастанова аб змяненні межаў адказу на гэтае пытанне не дае. Уключэнне тэрыторыі ў СЭЗ толькі стварае юрыдычную магчымасць для рэалізацыі там праектаў з выкарыстаннем прадугледжаных законам прэферэнцый.
Каб зразумець рэальную цану гэтага рашэння, трэба ведаць іншае: які праект плануецца, колькі грошай мяркуецца ўкласці, колькі працоўных месцаў стварыць, які аб’ём прадукцыі вырабляць і экспартаваць.
Льготы цяпер павінны апраўдваць
Цікава, што літаральна за некалькі тыдняў да цяперашняга пашырэння ўрад змяніў сістэму кантролю за рэзідэнтамі СЭЗ.
Пастановай Савета міністраў №383 ад 29 ліпеня 2026 года прадугледжана штогадовая ацэнка выканання рэзідэнтамі ўмоў заключаных дагавораў. Адміністрацыі СЭЗ павінны правяраць выкананне ўстаноўленых паказчыкаў і кантраляваць планы па ліквідацыі парушэнняў.
Гэта значыць, дзяржава сама фактычна прызнае праблему, закладзеную ў механізме свабодных эканамічных зон: атрыманне льгот павінна суправаджацца вымерным эканамічным вынікам. Менавіта таму ў гісторыі з пашырэннем СЭЗ «Мінск» найбольш цікавыя не дадатковыя 36,75 га.
Важней іншае: каму спатрэбіліся гэтыя тэрыторыі і які эканамічны вынік Беларусь павінна атрымаць у абмен на магчымасць карыстацца падатковымі і мытнымі льготамі.
Пакуль апублікаванае рашэнне добра адказвае толькі на пытанне, наколькі стала большай СЭЗ «Мінск». На пытанні пра канкрэтныя праекты, інвестыцыі, новыя працоўныя месцы і будучых атрымальнікаў прэферэнцый публічнага адказу значна менш.
А без гэтага чатыры новыя ўчасткі застаюцца проста чатырма ўчасткамі на карце. Эканоміка пачынаецца не з гектараў, а з таго, што на іх збіраюцца рабіць.
Комментарии закрыты.